Opublikowano
2020-12-02 17:00
Licencja
Prawa zastrzeżone

Największe straty cywilne i wojskowe w czasie II wojny światowej – infografiki

II wojna światowa przyniosła śmierć milionów ludzi. Jak przedstawia się statystyka strat wojskowych i cywilnych w czasie tej wojny? Zapoznajcie się z interesującymi infografikami!


Strony:
1 2

Sporządzenie dokładnego bilansu tej straszliwej daniny demograficznej, jaką kazała nam zapłacić II wojna światowa, okazuje się niewykonalne już od siedmiu dziesięcioleci. W najlepszym razie możemy zestawiać szacunkowe liczby, nie zawsze dokładne, odnoszące się do poszczególnych krajów. Stosunkowo najłatwiej ocenić straty wśród żołnierzy (w walce, w więzieniach lub na skutek chorób), choć w zależności od regionów i przyjętych metod są one bardziej lub mniej przybliżone, obliczać bowiem można według narodowości, kraju pochodzenia, armii, można ujmować, lub nie, pewne kategorie „paramilitarne” (na przykład ruch oporu) albo uwzględniać pewne kategorie niekombatantów narażone bezpośrednio na skutki działań wojennych (marynarka handlowa, straż przybrzeżna itd.) lub ich nie uwzględniać. Można też zestawiać uznane bilanse i obliczenia zaczerpnięte ze studiów demograficznych. Tak więc szacunkowe wyliczenia w tej czy innej kategorii mogą się znacznie różnić, także w zależności od czasu i sposobu prowadzenia badań.
A wreszcie, poza ludźmi, których śmierć była bezpośrednio związana z działaniami wojennymi, pracą przymusową i towarzyszącymi im zbrodniami, są jeszcze zmarli z nędzy, głodu i chorób będących pośrednim skutkiem wojny, których liczbę jeszcze trudniej jest oszacować oraz przypisać do poszczególnych krajów, i bardzo różnie się to czyni. Liczbę śmiertelnych ofiar II wojny światowej długo oceniano mniej więcej na 40–50 mln, lecz dziś wiemy, że w istocie przekroczyła ona 75 mln i zapewne zbliżona jest do 80 mln, jeśli uwzględnimy – zwłaszcza w Azji i Afryce – pośrednie ofiary działań wojennych. Tak czy owak, ogólny bilans wynosi około 3,5% światowej populacji z roku 1940. Konflikt tej wielkości przełożony na dzisiejsze warunki pozostawiłby ponad 200 mln zmarłych i zabitych.

Straty wojskowe

To, co nazywamy stratami wojskowymi, wymaga kilku objaśnień, gdyż określenie to może czasem rodzić nieporozumienia i wprowadzać poważne błędy w ocenach i porównaniach. W istocie obejmuje ono wszystkich wojskowych wyłączonych z walki tymczasowo lub definitywnie: zabitych, lekko i ciężko rannych, chorych, cierpiących z powodu stresu pourazowego albo pojmanych przez wroga (gdy nie ma pewności co do ich losu, kwalifikuje się ich jako zaginionych). Straty definitywne poza poległymi obejmują inwalidów i innych żołnierzy, którzy nie mogą wrócić do służby mimo leczenia lub wypoczynku, w zależności od kryteriów obowiązujących w różnych epokach i armiach. Na przykład dogorywająca armia III Rzeszy, rozpaczliwie próbując wzmocnić obronę, kieruje do oddziałów liniowych rekonwalescentów, co w armii amerykańskiej byłoby nie do pomyślenia. Rozróżnia się ponadto straty poniesione w walce albo w strefie walki oraz straty na skutek wypadków, chorób, samobójstw itd. poniesione poza strefami walki. Przypadek strat podczas lądowania w Normandii, wciąż doprecyzowywanych w ostatnich latach, jest typowy dla tego rodzaju rozbieżności: jeśli 6 czerwca 1944 roku pada w walce 10 000 żołnierzy alianckich, to jedynie część z nich (mniej niż 3000) zalicza się do zabitych, reszta zaś zostaje wyniesiona z pola walki, wyleczona, a niekiedy trafia do niewoli. Przytaczając ogólny przykład amerykański: straty w całej wojnie sięgają 1 mln z uwzględnieniem wszystkich kategorii, lecz liczba zabitych tylko trochę przekracza 400 000, a rzeczywiście poległych w walce jest około 292 000. Wszystko to, łącznie z rozmaitymi metodami księgowania strat w różnych krajach i przy częstym braku rozdzielnych archiwów oraz zmianach terytorialnych prowadzi do znacznych i częstych wypaczeń bilansów, rzutujących niejednokrotnie również na wyniki poważnych badań.
Straty cywilne i wojskowe w czasie II wojny światowej Straty wojskowe w czasie II wojny światowej (fot. wydawnictwo Rebis; prawa zastrzeżone)

Uwzględniając wszystkie doprecyzowania i zastrzeżenia, musimy stwierdzić, że bilans strat wśród żołnierzy II wojny światowej jest zdecydowanie wyższy niż pierwszej (10 mln zabitych), ale jego proporcje są inne. Francja, która utraciła prawie 1,5 mln ludzi w wieku poborowym, zwłaszcza bardzo młodych, ucierpiała stosunkowo mniej (około 200 000 zabitych), podczas gdy bilans dla Niemiec i ZSRR (w którym Sowieci są na pierwszym miejscu) wyróżnia się na tle tego z lat 1914–1918 – jest nieporównywalnie wysoki: ponad 5 mln Niemców i 11 mln Sowietów noszących mundur ginie w tej wojnie, w porównaniu z około 2 mln Niemców z II Rzeszy i podobną liczbą Rosjan z Imperium Rosyjskiego w czasach wojny poprzedniej. Wielcy, którzy pod tym względem byli w bilansach Wielkiej Wojny prawie nieobecni, czyli Chiny i Japonia, tracą, odpowiednio, około 3 oraz 2,5 mln żołnierzy. Ze względu na wielość rozbieżnych i niekompletnych źródeł oraz chaosu spowodowanego wojną domową nie sposób sporządzić dokładnego bilansu chińskiego. Tak czy inaczej, na wspomnianą czwórkę, czyli ZSRR, Niemcy, Chiny i Japonię, przypada większość strat wojskowych II wojny światowej, a na pozostałych uczestników wojny zdecydowanie mniej. Nawet biorąc pod uwagę proporcje populacji, trzeba stwierdzić, że główni zwycięzcy, Anglosasi, mimo ogromnych ofiar, w porównaniu z tamtymi ponieśli relatywnie małe straty wojskowe, a przy tym – przynajmniej w wypadku Stanów Zjednoczonych – niemal zupełnie nie mieli zabitych ani zmarłych wskutek wojny wśród cywilów.

Straty cywilne i wojskowe w czasie II wojny światowej Straty wojskowe w czasie II wojny światowej (fot. wydawnictwo Rebis; prawa zastrzeżone)

Ten materiał pochodzi z książki „II wojna światowa. Infografiki”:

Jean Lopez, Nicolas Aubin, Vincent Bernard - II wojna światowa infografiki Autor: Jean Lopez, Nicolas Aubin, Vincent Bernard
Tytuł: „II wojna światowa. Infografiki”
Wydawca: Dom Wydawniczy Rebis
Język oryginalny: francuski
Tłumaczenie: Jerzy Moderski
Rok wydania: 2020
Oprawa: miękka
Liczba stron: 192
ISBN: 978-83-8062-375-0
EAN: 9788380623750
Data premiery: 24.11.2020
Cena: 59,90 zł

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: JB |

Strat nie da się oszacować. Podejrzewam ze wielu zabitych liczono podwojnie, potrójnie...Np. obywatel RP zabity, minus jeden dla Polski. Tenże obywatel zginal jako żołnierz niemiecki, minus jeden dla Niemie. Zyd w Wermachcìe zabity, minus jeden dla Niemiec i minus jeden dla żydów. To samo z obywatelami RP w armii czerwonek. Tak bylo z Francuzami z Alzacji, liczono ich jako poleglych Francuzów i jako poleglych niemieckich zolnierzy. Stalin po wojnie "podrzucił " Hitlerowi kilka milionow swoich ofiar: holodomoru na Ukrainie, ofiar Wielkiej Czystki czy Operacji Polskiej. Czy Rosjanin z RONA zabity byl ofiarą niemiecką czy rosyjska? Czy zyd zabity w Katyniu byl ofiarą polska czy żydowską? Czy slazak, żołnierz Wermachtu, nastepnie u Andersa, polegly w polskim mundurze liczy sie jako ofiara polska czy niemiecka. Polegly zolnierz SS Viking, Norweg, to ofiara Norwegii czy Rzeszy?.....



Odpowiedz

Gość: bartensteiner |

Mankamentem powyższych danych odnoszących się do Polski jest fakt, że nie precyzują one, czy straty ludnościowe określają:
1) wszystkich obywateli Polski, zamieszkałych na terenie II RP przed wojną, bez odejmowania tych, którym nadano w ZSRR obywatelstwo radzieckie,
2) tych, którzy zmarli z przyczyn naturalnych.
Odnoszę wrażenie, że straty ludzkie ZSRR są zdublowane z polskimi, ale nie ma na to dowodów.



Odpowiedz

Gość: Jb |

Zginelo ok 3 mln Polakow. Mniej więcej pół na pół Ruskie i Niemcy ich zabili.....Ile zabili Ukraincy? Ile zginęło w mundurach Wermachtu czy tzw LWP?



Odpowiedz

Gość: Marek Baran |

@ Gość: Jb
No jednak nie pół na pół. Niemcy byli sprawniejsi.
Taki cytat: "Instytut Pamięci Narodowej oszacował w 2009 roku liczbę osób, które były represjonowane przez reżim stalinowski, na 1,8 mln. Z tego 150 tys. osób miało stracić życie."



Odpowiedz
Jean Lopez

Historyk o światowej renomie, redaktor naczelny poważanego dwumiesięcznika Guerres & Histoire, jest autorem wielu opracowań na temat frontu wschodniego (np. Kocioł Czerkasy–Korsuń i bitwa o Dniepr), a także współautorem cenionej biografii Żukowa. Współredagował dwutomowe dzieło Mity II wojny światowej.

Vincent Bernard

Xnany historyk wojskowości, od piętnastu lat współpracuje z licznymi fachowymi czasopismami. Opublikował wiele prac, a wśród nich doskonałe biografie generałów Lee i Granta. Współpracował też przy rozmaitych pracach zbiorczych, do których należy Encyclopédie de la Seconde Guerre mondiale (Encyklopedia II wojny światowej) wydana w 2015 roku w koedycji z francuskim ministerstwem obrony.

Nicolas Aubin

Historyk, którego specjalnością jest II wojna światowa. Współpracuje z licznymi historycznymi periodykami. Jest autorem książki Routes de la Liberté. La logistique américaine en France et en Allemagne 1944–1945 (Drogi wolności. Amerykańska logistyka we Francji i w Niemczech 1944–1945).

Nicolas Guillerat

Grafik z wykształcenia. Po krótkim okresie pracy w reklamie wyspecjalizował się w graficznej wizualizacji danych. Jest również wykładowcą infografii.

Prawa zastrzeżone – ten materiał jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.

Kopiowanie, przedrukowywanie (poza dozwolonymi prawnie wyjątkami) wyłącznie za zgodą redakcji: redakcja@histmag.org