Opublikowano
2013-06-18 18:52
Licencja
Wolna licencja

Organizacja „NIE” (Niepodległość) – utworzenie i rozwój pierwszej struktury drugiej konspiracji

(strona 3)

Organizacja „NIE” (Niepodległość) powstała, gdyż elity Polskiego Państwa Podziemnego, jeszcze zanim na ziemiach polskich pojawili się Sowieci wiedziały, że zwycięstwo Stalina nad Hitlerem będzie oznaczać dla Polski drugą okupację. Na czele tajnej struktury postawiono najlepszych oficerów AK.


Strony:
1 2 3

Załącznikiem do Statutu „Nie” była ośmioczęściowa Instrukcja, w której znajdowały się wytyczne co do bezpieczeństwa, członkostwa, struktury, działalności, podziału terytorialnego, budżetu i wymiaru sprawiedliwości organizacji. Poszczególne części Instrukcji bardzo precyzyjnie określały wskazówki dla poprawnej działalności „Nie”. W części dotyczącej bezpieczeństwa zostały zapisane wytyczne odnoszące się do wszelkich zasad konspiracyjnych, m.in. zakazu nadużywania alkoholu, potępienie gadulstwa, a także mówiące o umiejętnym nadawaniu pseudonimów, ustnym rozkazodawstwie a także odpowiednim wyglądzie. Część II, zatytułowana Członkostwo, określała pojęcie członków czynnych i rezerwowych „Nie”. W części III – Organizacja, sprecyzowano jak miał wyglądać szkielet „Nie” na wszystkich jej szczeblach. Według Instrukcji poszczególne jednostki powinny były składać się z Komendanta oraz Szefa Sztabu, a także miały być podzielone na trzy oddziały, składające się z kilku referatów. W części IV – Rozbudowa i działalność, autorzy określili w jaki sposób powinien następować rozwój organizacji oraz jej późniejsza aktywność. Z rozdziału tego można dowiedzieć się, iż „Niepodległość” planowano budować w dwóch etapach – w pierwszym zamierzano utworzyć solidny szkielet organizacyjny, łącznie z przygotowaniem środków finansowych, łączności, broni, materiałów wybuchowych oraz maszyn drukarskich. W drugim przewidywano rozbudowę organizacji. Kolejne dwie części nosiły nazwy V – Podział terytorialny oraz VI – Budżet. Część VII – Wymiar sprawiedliwości regulowała sprawy sądów specjalnych, bardzo podobnych do tych, które działały w AK podczas II wojny światowej. Sądy te miały prawo orzekać tylko i wyłącznie kary uniewinniające lub kary śmierci, wobec osób podejrzanych o współpracę z okupantem. W ostatniej części zatytułowanej Przepisy końcowe napisano, że „_Instrukcji_ nie wolno przepisywać, ani też robić z niej wyciągów”. W taki oto sposób przedstawiały się dwa najważniejsze dokumenty nowej konspiracyjnej organizacji. Nie jest niestety wiadome jak długo trwały prace nad nimi.

Żołnierze 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej - elita kresowej konspiracji.

Skąd wziąć ludzi?

Oprócz części teoretycznej, przedstawionej powyżej, sztab, w skład którego wchodzili Fieldorf, Bąbiński i Muzyczka, rozpoczął prace praktyczne nad utworzeniem „Nie”. Miały one przebiegać dwufazowo. W pierwszym etapie planowano utworzyć zalążki przyszłych Komend. Żeby to zrobić, skupiono się na poszukiwaniu odpowiednich osób. Ich wybór nie był jednak łatwy, gdyż postanowiono utrzymywać ścisłą konspirację. Ponadto okupację sowiecką uważano za zdecydowanie trudniejszą niż niemiecką. Według dowódców najlepszym rozwiązaniem byłoby wówczas zaangażowanie do „Nie” ludzi zupełnie nowych, brak czasu oraz powaga zadania na to jednak nie pozwalały. W sztabie organizacyjnym ustalono, że w skład „Niepodległości” zostaną wcielone osoby doświadczone i pewne. Jednocześnie, wobec rozwijającej się akcji „Burza”, postanowiono wycofać je z bieżącej walki. Józef Rybicki przeznaczony do „Nie” wspominał, iż Fieldorf zakazał mu udziału w Powstaniu Warszawskim. Podobnie było na wschodnich terenach kraju – na Wileńszczyźnie, Lubelszczyźnie oraz na terenie Obszaru Lwowskiego, gdzie „Nie” miała być tworzona najszybciej. Wielu przeznaczonych do służby w „Nie” wspominało później, że wszelkie kontakty z AK zostały przez nich zerwane, co nie było przecież takie proste. Ciężko było porzucić wieloletnich towarzyszy broni i pod byle pretekstem oficjalnie odejść z AK.

Dobór kadry dowódczej do „Nie” był zatem rzeczą niełatwą. Mimo to udało się wytypować odpowiednich (w opinii dowództwa) ludzi. Wśród oficerów wyznaczonych do służby w „Niepodległości” byli m.in. ppłk Feliks Janson „Carmen” jako szef Obszaru Lwowskiego czy też płk Lubosław Krzeszowski, który miał objąć funkcję Dowódcy „Nie” Obszaru Północno-Wschodniego (prawdopodobnie teren Wileńszczyzny). Na szefa sztabu tego Obszaru wyznaczono natomiast mjr. Stanisława Heilmana „Wileńczuka”.

Przeczytaj drugą część artykułu

Bibliografia:

  • Archiwa:
    • Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Akta śledztwa w sprawie spowodowania śmierci Augusta Emila Fieldorfa. Akta sprawy karnej Marii Górowskiej, IPN BU 1769/1/CD/1.
    • Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Fieldorf-Gdanicki August Emil Walenty, IPN BU 0259/586/1.
    • Fundacja gen. Elżbiety Zawackiej. Archiwum i Muzeum Pomorskie Armii Krajowej oraz wojskowej Służby Polek, Dokumenty Ludwika Muzyczki, M: 100/709: T. 1 Relacja Ludwika Muzyczyki,
  • Źródła drukowane:
    • Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, T. IV, lipiec–sierpień 1944, komitet redakcyjny pod przewodnictwem Tadeusza Pełczyńskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.
    • Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, T. V, październik 1944–lipiec 1945, komitet redakcyjny pod przewodnictwem Tadeusza Pełczyńskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.
    • Proces szesnastu. Dokumenty NKWD, dokumenty opracowali Andrzej Chmielarz i Andrzej Krzysztof Kunert, przedmowa, wybór dokumentów Waldemar Strzałkowski, Warszawa 1995.
    • Statut i Instrukcja „Nie”, „Zeszyty Historyczne”, 1992, nr 99, s. 228–234.
    • Zbrodnia. Sprawa generała Fieldorfa–Nila, opracowali Stanisław Marat i Jacek Snopkiewicz, Warszawa 1989.
  • Pamiętniki i wspomnienia:
    • Bień Adam, Bóg wyżej – dom dalej, Warszawa 1991.
    • Korboński Stefan, Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu 1939–1945, Bydgoszcz 1990.
    • Korboński Stefan, Uwagi do „Najnowszej historii politycznej Polski” tom trzeci, Władysława Pobóg-Malinowskiego, „Zeszyty Historyczne”, 1969, nr 16, s. 227–231.
    • Korboński Stefan, W imieniu Rzeczypospolitej…, Warszawa 2009.
    • Notatka z rozmowy przeprowadzonej z prof. Stanisławem Salmonowiczem w dniu 7 czerwca 2013 r.
    • Rzepecki Jan, Paszkwil nie służy prawdzie,„ Nowa Kultura”, 1957, nr 27, s. 3, 6.
    • Statut i Instrukcja „Nie”, „Zeszyty Historyczne”, 1992, nr 99, s. 228–234.
    • Rybicki Józef, Rok 1945, „Zeszyty Historyczne”, 1987, z.82, s. 19–31.
    • Rybicki Józef Roman, Wspomnienia o organizowaniu „Nie”, opracowała Hanna Rybicka, „Zeszyty Historyczne”, 1992, z. 100, s. 88–96.
    • Wywiad z Adamem Bieniem, „Zeszyty Historyczne”, 1989, z.87, s. 67–154.
    • Zan-Krzywiak Stefan, „Zan” jak Zanzibar, opracowali Maria Fieldorf i Leszek Zachuta, „Dziennik Polski” (Kraków), 1991, nr 96, s. 6–7.
  • Opracowania:
    • Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod. red. Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999.
    • Biedroń Tomasz, Schemat organizacyjny WiN-u (1945-1947). Obszar Południowy WiN, „Zeszyty Historyczne WiNu”, 1993, nr 4, s. 63–75.
    • Chmielarz Andrzej, AK – „Nie” – DSZ – WiN, „Zeszyty Historyczne WiNu”, 2002, nr 18, s. 49–60.
    • Chmielarz Andrzej, „Nie” – jak Niepodległość, „Gazeta Wyborcza”, 1999, nr 106, s. 27–29.
    • Chmielarz Andrzej, Od „Nie” do WiN, w: Polskie Państwo Podziemne i Wojsko Polskie w latach 1944–1945, red. nauk. Stefan Zwoliński, Warszawa 1991, s. 66–81.
    • Chmielarz Andrzej, Władze sowieckie i PKWN wobec AK w 1944 r., „Wojskowy Przegląd Historyczny”, 1992, nr 2, s. 17–38.
    • Faszcza Dariusz, „Luboń”, „Wiktor” pułkownik Kazimierz Bąbiński 1895–1970, Warszawa 2010.
    • Fieldorf Maria, Zachuta Leszek, Generał Fieldorf „Nil”: fakty, dokumenty, relacje, T. 1, Warszawa 2006.
    • Kołakowski Piotr, Sowiecki kontrwywiad i aparat bezpieczeństwa w walce z polskim podziemiem niepodległościowym 1944–1945, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, 2001, nr 1, s. 5–33.]
    • Kurtyka Janusz, Generał Leopold Okulicki „Niedźwiadek” (1898–1946), Warszawa 1989.
    • Kurtyka Janusz, Na szlaku AK (NIE, DSZ, WiN), „Zeszyty Historyczne”, 1990, z. 94, s. 13–47.
    • Kurtyka Janusz, Pawłowicz Jacek, Generał Leopold Okulicki 1989–1946, Warszawa 2010.
    • Lipiński Piotr, Raport Rzepeckiego. Historia twórcy antykomunistycznego podziemia, Warszawa 2005.
    • Ney-Krwawicz Marek, Komenda Główna Armii Krajowej 1939–1945, Warszawa 1990.
    • Paczkowski Andrzej, Pół wieku dziejów Polski 1939–1989, Warszawa 2000.
    • Pobóg-Malinowski Władysław, Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945, T. 3, 1939–1945, Londyn 1960.
    • Salmonowicz Stanisław, Ludwik Muzyczka 1900–1977. Polityk i żołnierz, Warszawa 1992.
    • Sztama Paweł, Generał brygady August Emil Fieldorf Nil. Biografia wojskowa, Toruń 2011, praca magisterska.

Polecamy e-book Mateusza Kuryły – „Powaby totalitaryzmu. Zarys historii intelektualnej komunizmu i faszyzmu”

Powaby totalitaryzmu. Zarys historii intelektualnej komunizmu i faszyzmu - Mateusz Kuryła - okładka Autor: Mateusz Kuryła
Tytuł: „Powaby totalitaryzmu. Zarys historii intelektualnej komunizmu i faszyzmu”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-65156-23-5

Stron: 116

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

9,9 zł

(e-book)
Zobacz też nasze pozostałe e-booki!

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Spodobał Ci się nasz materiał? Zapisz się do naszego newslettera!
Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość |

gen, Fieldorfa zabili: prokuratorzy Naczelnej Prokuratury Wojskowej – Helena Wolińska prokuratorzy Prokuratury Generalnej – Beniamin Wejsblech i Paulina Kern sędzia Sądu Wojewódzkiego Maria Gurowska vel Górowska i dwóch ławników – Bronisław Malinowski i Mieczysław Szymański sędziowie orzekający w Sądzie Najwyższym – Emil Merz, Gustaw Auscaler i Igor Andrejew i nie ponieśli kary. A Kiszczak mówi "śmierć to śmierć" i się śmieje



Odpowiedz
Paweł Sztama

Doktorant UMCS w Lublinie, pracownik Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie. Interesuje się historią organów bezpieczeństwa krajów Bloku Wschodniego i historią wojskową. Autor biografii gen. Augusta Emila Fieldorfa "Nila". Miłośnik biegania, gór, Gruzji, literatury, piłki nożnej oraz podróży.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org