Opublikowano
2021-03-03 15:01
Licencja
Wolna licencja

Wernher von Braun: SS-man podbija Księżyc

Mówi się, że mierzył do gwiazd, lecz strzelał w Londyn. Wernher von Braun urodził się na terenie dzisiejszej Polski, służył w SS, lecz to Amerykanom zapewnił kosmiczną potęgę i zwycięstwo nad Sowietami w walce o dominację w kosmosie.


Strony:
1 2

Wernher von Braun Wernher von Braun w 1964 roku jak dyrektor NASA Marshall Space Flight Center, domena publiczna

Wernher von Braun: dzieciństwo i wczesna młodość

Wernher Magnus Maximilian von Braun – bo tak brzmiało pełne nazwisko przyszłego uczonego – urodził się 23 marca 1912 r. w arystokratycznej rodzinie luterańskiej w miejscowości Wirsitz, występującej od 1919 r. w granicach nowo odrodzonej Polski jako Wyrzysk. Ojciec Wernhera, Magnus Freiherr von Braun, był szybko awansującym urzędnikiem państwowym, ministrem rolnictwa w rządzie Republiki Weimarskiej oraz założycielem Niemieckiego Banku Oszczędnościowego. Matka, Emma von Braun z domu von Quistorp, posiadała wykształcenie muzyczne i wielkie zamiłowanie do nauki. Do tego stopnia, że w rodzinie określano ją często żartobliwie mianem „Madame Curie”. Obowiązujące ówcześnie wśród arystokracji normy społeczne oraz podział ról na męskie i żeńskie uniemożliwił kobiecie podjęcie kariery uczonej. Nie inaczej było też w małżeństwie, które, mimo iż udane, opierało się na konserwatywnych poglądach Magnusa, stojącego na straży tradycyjnego systemu wartości. Nie mogąc samodzielnie rozwijać zainteresowań, Emma pasją do nauki zaraziła młodszego z synów – Wernhera. Jak się niedługo okazało, ziarno nauki padło na podatny grunt.

Kilkunastoletni Wernher von Braun zapytany pewnego razu przez matkę, co chciałby robić w życiu, miał odpowiedzieć, iż chciałby „pomóc wprawić w ruch koło postępu”. Tak wzniosła deklaracja w ustach młodego chłopaka zdziwiła kobietę, ale i zwróciła uwagę na niecodzienne jak na wiek zainteresowania syna. Postanowiła rozwijać jego pasję. Dlatego też gdy nadszedł dzień konfirmacji luterańskiej Wernhera, podczas gdy chłopcy z wyższych klas społecznych w Niemczech otrzymywali zwyczajowo w prezencie złote zegarki, von Braunowie obdarowali swojego syna teleskopem. Prezent, mimo iż niecodzienny, okazał się przysłowiowym strzałem w dziesiątkę. Jak przyznał później Wernher von Braun: „W roku 1925, miałem wtedy 13 lat, dostałem w prezencie mały teleskop. Od tego czasu spędzałem z nim długie godziny, wpatrując się wieczorami w Księżyc i gwiazdy”. Tematyka rakiet, Księżyca i szeroko pojętego kosmosu całkowicie zawładnęła młodym von Braunem, sprawiając, że poświęcał jej każdą wolną chwilę.

Wernher von Braun: wczesne lata edukacji

Wernher von Braun od najmłodszych lat wykazywał ogromną pasję do nauki. Pomimo tego w szkole nie należał jednak do najlepszych uczniów. Największe problemy paradoksalnie sprawiały mu fizyka i matematyka – do tego stopnia, że z racji ich niezaliczenia był nawet zagrożony powtarzaniem klasy. Do tego jednak nie doszło – rodzice przenieśli przyszłego konstruktora do słynącej z nowatorskich metod nauczania szkoły Hermann Lietz w Ettersburg Castle koło Weimaru. Tutaj Wernher von Braun szybko znalazł motywację do nauki znienawidzonych przedmiotów. W 1925 r. w jednym ze szkolnych czasopism natknął się na wzmiankę o pionierskiej rozprawie Hermanna Obertha Rakieta w przestrzeni międzyplanetarnej. Książka ta wywarła na chłopaku ogromne wrażenie, kierując jego zainteresowania astronomią w stronę konstrukcji pojazdów umożliwiających odbywanie podróży międzygwiezdnych.

Co jednak ciekawe, pomimo rosnącej pasji do nauki, Wernher von Braun dopiero w wieku szesnastu lat podjął decyzję o poświęceniu jej swojej kariery. Do tego momentu równie poważnie rozważał także rozwój w kierunku muzycznym. W dokumentacji szkolnej zachowały się rękopisy trzech utworów fortepianowych autorstwa von Brauna, powstałych między 1927 a 1928 r., a więc w ostatnich latach nauki w szkole z internatem. Znajomi niejednokrotnie wspominali też obraz chłopaka pracującego po nocach nad kompozycjami utworów. W końcu jednak zainteresowania naukowe wygrały. Wernher szybko nadrobił zaległości w szkole i postanowił zrobić wszystko, aby zrealizować swoje marzenia o podbiciu kosmosu.

Wernher von Braun Wernher von Braun w Peenemünde, 1941 rok, fot. Bundesarchiv, Bild 146-1978-Anh.023-02, na licencji CC-BY-SA 3.0

Błyskawiczna kariera naukowa Wernhera von Brauna

Młody Wernher von Braun głęboko wziął sobie do serca swoje postanowienie. Nie tylko poprawił się w nauce, ale i znacząco wyprzedził rówieśników - do tego stopnia, że nauczyciele coraz częściej zaczęli powierzać mu prowadzenie zajęć w zastępstwie z uczniami z tej samej lub nawet wyższej klasy. Jednocześnie mocno angażował się też w działalność Towarzystwa Wypraw Kosmicznych VfR, gdzie zajmował się m.in. konstruowaniem małych, doświadczalnych silników rakietowych. Dzięki coraz bardziej błyskotliwym dokonaniom w dziedzinie matematyki i innych nauk ścisłych, ukończył szkołę przed terminem i z uwagi na „niezwykłe osiągnięcia” pruskie władze szkolne zezwoliły mu na wcześniejsze podejście do egzaminu dojrzałości. Z tego samego powodu zwolniły go również z obowiązku złożenia pracy pisemnej, wymaganej przed przystąpieniem do matury. Wernher von Braun zdał egzamin, po nim zaś kontynuował naukę w Instytucie Techniki Charlottenburg w Berlinie i w Zurychu, gdzie wstąpił do Stowarzyszenia Miłośników Podróży Międzygwiezdnych. Tam też poznał osobiście podziwianego przez siebie Hermanna Obertha. Przyszły konstruktor zrobił na profesorze tak silne wrażenie, że ten niemal bez namysłu wybrał go na swojego asystenta podczas prób z silnikiem rakietowym napędzanym paliwem płynnym.

27 lipca 1934 r. Wernher von Braun ukończył studia na Uniwersytecie Berlińskim, otrzymując tytuł doktora fizyki za pracę „Konstrukcja oraz rozwiązanie teoretyczne i eksperymentalne problemu rakiety na paliwo ciekłe”. Jego egzaminatorzy uznali rozprawę za tak wartościową, że przyznali jej status opus eximium – najwyższą z możliwych ocenę celującą. Praca naukowa zwróciła także uwagę Urzędu Uzbrojenia, który dostrzegając nowatorski charakter zawartych w niej tez, nadał jej klauzulę tajności, opatrując ją tajemniczym kryptonimem „Odnośnie do badań nad spalaniem”. Dzięki wsparciu kapitana artylerii Waltera Dornbergera, naukowiec rozpoczął pracę w wojskowym ośrodku badawczym w Kummersdorf. Tam też wkrótce odniósł swój pierwszy sukces. Udało mu się wysłać w powietrze dwie rakiety na paliwo ciekłe – „Max” i „Moritz”, które osiągnęły pułap od 2,5 km do 3,5 km. Tuż po zakończeniu eksperymentu postanowił uczcić sukces i udał się do Londynu. Spędzając w nim Boże Narodzenie zachwycał się miastem, nie wiedząc, że za kilka lat będzie ono niszczone pociskami, które sam skonstruuje.

Hitlerowscy zbrodniarze, których dosięgnęła sprawiedliwość

Po II wojnie światowej wielu hitlerowskich zbrodniarzy udało się doprowadzić na salę rozpraw i skazać za popełnione czyny. Prezentujemy sylwetki niektórych czołowych funkcjonariuszy SS, których ukarano za dokonane zbrodnie.



Czytaj dalej...

Kariera Wernhera von Brauna w systemie nazistowskim

Zgodnie z oficjalnym dokumentem armii USA z 23 kwietnia 1947 r., Wernher von Braun wstąpił do NSDAP 1 maja 1937 r. Sam zainteresowany tłumaczył amerykańskiej opinii publicznej, iż jego akces do SS w 1940 r. był warunkiem kontynuowania pracy nad konstrukcją rakiet. W rzeczywistości jednak przygoda konstruktora z reżimem nazistowskim zaczęła się nieco wcześniej, bo już w 1933 r. Wtedy bowiem, jeszcze w czasie studiów w Berlinie, dobrowolnie wystąpił o przyjęcie do szkoły jazdy konnej SS, skutkiem czego 1 listopada został oficjalnie mianowany SS-Anwärter, a więc kandydatem pełnoprawnym SS. Co skłoniło młodego naukowca do przybrania czarnego munduru z opaską ze swastyką na ramieniu? Jako mieszkaniec majątku ziemskiego, miał już pewne doświadczenie jeździeckie. Niewykluczone więc, że do wstąpienia w szeregi SS zachęciły go względy rekreacyjne i dość wysoki prestiż społeczny, jakim cieszyły się ówcześnie konne oddziały SS. Równie prawdopodobną przyczyną mogła być jednak presja, jakiej poddawano studentów spoza NSDAP, do odbycia szkoleń paramilitarnych w organizacjach związanych z SA. Niezależnie od motywacji, tuż po otrzymaniu dyplomu w 1934 r. Wernher von Braun dostał odprawę, co na pewien czas zamknęło jego współpracę z reżimem nazistowskim. Wkrótce jednak los dopisał jej ciąg dalszy.

Wernher von Braun Rakieta V-2 w 1945 roku, domena publiczna

Jeszcze w 1933 r. Wernher von Braun wstąpił do Fliegerkorps i zdobył licencję pilota, zaś w 1936 r. dołączył do Luftwaffe. Od tej pory jego kariera nabrała zawrotnego tempa. Już w następnym roku został dyrektorem technicznym nowo powstałego rakietowego ośrodka doświadczalnego w Peenemünde na Wyspie Uznam. Marzenie zaledwie dwudziestoczteroletniego naukowca się spełniło – dostał szansę kierowania przedsięwzięciem o wysokim stopniu komplikacji i wielkiej skali. Ta zaś wraz ze zbliżaniem się wojny rosła w coraz szybszym tempie. Dzięki inwestycjom ze strony niemieckiej armii, załoga złożona początkowo ze 123 pracowników umysłowych i 226 fizycznych do wybuchu wojny co najmniej się potroiła, po 1939 r. zaś jeszcze bardziej urosła w siłę. Wszystko jednak miało swoją cenę – za realizację swoich naukowych marzeń i rosnącą pozycję von Braun musiał zapłacić powiązaniem z systemem. Dlatego też jeszcze w 1937 r. oficjalnie wstąpił w szeregi NSDAP. W poczynionym dziesięć lat później zaprzysiężonym pisemnym zeznaniu przed Armią Stanów Zjednoczonych w następujący sposób tłumaczył swoją decyzję:

Prace kierownicze, które tam wykonywałem (w Peenemünde - red.) budziły rosnące zainteresowanie kierowniczych gremiów państwa. Odmowa wstąpienia do partii równałaby się porzuceniu całego mojego życiowego dorobku, wobec tego zdecydowałem się przyjąć ofertę. Mimo członkostwa nie podejmowałem jednak żadnej aktywności politycznej. (M. J. Neufeld „Von Braun. Inżynier nazistów i Amerykanów”).

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Marcina Sałańskiego „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów”:

Autor: Marcin Sałański
Tytuł: „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-5-3

Stron: 76

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Książkę można też kupić jako audiobook, w tej samej cenie. Przejdź do możliwości zakupu audiobooka!

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Jb |

Trochę może dziwić przeciwstawienie wartości konserwatywnych rodzicow von Brauna z szczęśliwym ich pozyciem. Widać wyraźnie niechęć autorki do takich wartości. Może należałoby powstrzymać się od takich manifestacji....W tekście brak informacji o bracie Wernera ktory dla USA budował rakiety bojowe.



Odpowiedz
Natalia Pochroń

Absolwentka bezpieczeństwa narodowego i dziennikarstwa. Rekonstruktorka, od wielu lat niezmiennie zakochana w historii Polski, szczególnie okresu wielkich wojen światowych i dwudziestolecia międzywojennego. Oprócz tego zainteresowana tematyką geopolityki i stosunków międzynarodowych

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org