Opublikowano
2017-05-21 21:36
Licencja
Wolna licencja

Obietnica złożona Bogu. Mikołaj „Sierotka” Radziwiłł i jego pielgrzymka do Ziemi Świętej

Co skłoniło Mikołaja „Sierotkę” Radziwiłła do podjęcia długiej i męczącej pielgrzymki?


Strony:
1 2 3

Zobacz też: Magnat w krainie faraonów. Podróże Mikołaja Radziwiłła „Sierotki”

Choć Mikołaj Krzysztof Radziwiłł „Sierotka” nie był pierwszym przedstawicielem Rzeczypospolitej, który odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej (przebywał tam w 1583 roku), ani też jego relacja z tej podróży nie była pierwszą spisaną i opublikowaną w języku polskim, to jednak zasługuje ona na szczególną uwagę ze względu na wysoką wartość literacką i historyczną. Dzięki niej autor stał się jednym z najsłynniejszych magnatów polsko-litewskich epoki nowożytnej.

Mikołaj „Sierotka” Radziwiłł Wyjazd Mikołaja Radzwiłła "Sierotki" z Nieświeża (domena publiczna)

Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zwany „Sierotką” pochodził z jednego z najzamożniejszych i najbardziej wpływowych rodów litewskich tamtego okresu (już wówczas w znacznym stopniu spolonizowanych). Był najstarszym synem Mikołaja Krzysztofa zwanego „Czarnym” (1515-1565), głowy rodu i współtwórcy potęgi Radziwiłłów, a także protektora reformacji na Litwie, i Elżbiety z polskiego rodu Szydłowieckich (1533-1562). Po ojcu odziedziczył tytuł księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego (przyznany w 1547 roku), a po matce tytuł hrabiego szydłowieckiego (stał się dziedziczy po ślubie „Czarnego” z Elżbietą w 1548 roku).

Konwersja

Mikołaj Krzysztof Radziwiłł „Sierotka” przyszedł na świat w 1549 roku na zamku w Ćmielowie, znajdującym się we włościach rodzinnych. Dzieciństwo spędził głównie w Łukiszkach, podwileńskiej rezydencji ojca, a także m.in. w Nieświeżu i Szydłowcu. Nauki początkowe pobierał w domu. Wychowany został w duchu protestanckim (najprawdopodobniej ewangelicko-reformowanym, być może luterańskim). W 1563 roku wyprawiony został na studia zagraniczne do gimnazjum protestanckiego w Strasburgu. W sierpniu 1564 roku, na skutek szerzącej się tam zarazy, opuścił miasto i udał się do Tybingi. Na tamtejszym uniwersytecie studiował przez prawie dwa lata.

Radziwiłłowie – książęta z cesarza łaski

Czytaj dalej...

Ponadto, zgodnie z wolą ojca, w okresie studiów „Sierotka” odwiedzał dwory Europy Zachodniej, promując tam Litwę i własny ród. Już po śmierci „Czarnego”, na początku 1566 roku w Augsburgu podczas Sejmu Rzeszy spotkał się z cesarzem Maksymilianem II Habsburgiem (warto zauważyć, że w czasie trzech pierwszych bezkrólewi w Rzeczypospolitej Radziwiłł był zwolennikiem kandydatów na tron właśnie z tego rodu).

W połowie 1566 roku młody Radziwiłł udał się przez Bazyleę i Zurych do Włoch. W Rzymie, gdzie przebywał od października do listopada, miał okazję rozmawiać podczas audiencji z papieżem Piusem V, który zrobił na nim bardzo pozytywne wrażenie. Co ważne, „Sierotka” dokonał w Wiecznym Mieście konwersji na katolicyzm. Następnie, po krótkim pobycie w Genui i Mantui, na początku 1567 roku udał się do Polski. Najpierw przybył do Krakowa, gdzie pokłonił się królowi Zygmuntowi II Augustowi, a następnie w połowie roku powrócił na Litwę. Tam jego główny prawny opiekun po śmierci ojca - Mikołaj Radziwiłł zwany „Rudym” (1512-1584), hetman wielki litewski, stryjeczny brat „Czarnego”, przekazał mu dobra dziedziczne po rodzicach i opiekę nad rodzeństwem (podział dóbr „Sierotki” z trzema młodszymi braćmi – Jerzym, Albrechtem i Stanisławem - nastąpił w 1577 roku).

Mikołaj „Sierotka” Radziwiłł Mikołaj Krzysztof Radziwiłł „Sierotka” (na szyi widoczny medal z krzyżem jerozolimskim - dawniej herbem Królestwa Jerozolimskiego, obecnie m.in. symbolem Zakonu Bożogrobców) (domena publiczna)

Przez pierwszych kilka lat „Sierotka” utrzymywał w tajemnicy fakt przejścia na katolicyzm. Zapewne nie chciał narazić się „Rudemu” (ani też podważać jego autorytetu), który był gorliwym kalwinistą i głównym protektorem reformacji na Litwie po śmierci „Czarnego”. Postawa młodego Radziwiłła zmieniła się w 1572 roku, kiedy to po raz pierwszy przyjął publicznie komunię świętą.

W latach 1567-1568 „Sierotka” uczestniczył w wyprawie radoszkowickiej Zygmunta II (w ramach wojny litewsko-rosyjskiej lat 1558-1570). Do popisu wojska pod Krasnym Siołem przyprowadził najwięcej zbrojnych ze wszystkich magnatów litewskich - 539 husarzy i 386 piechurów (armia liczyła łącznie ok. 20 tysięcy Litwinów oraz 2,4 tysiąca Polaków). Magnat brał udział w trzytygodniowym, nieudanym oblężeniu Uły, po czym w maju i czerwcu na wezwanie króla obecny był na obradach sejmu litewskiego w Grodnie.

Pomimo faktu, iż był przeciwnikiem unii lubelskiej, Radziwiłł ostatecznie złożył przysięgę na wierność królowi z dóbr podlaskich i wołyńskich (m.in. te ziemie zostały włączone do Korony podczas jej finalizowania) i podpisał akt jej zawarcia w 1569 roku. Za wierność Rzeczypospolitej otrzymał urząd senatorski marszałka nadwornego litewskiego. Z racji swych nowych obowiązków młody magnat więcej czasu spędzał teraz z królem. Często musiał podróżować między Warszawą, Krakowem a Wilnem.

Pomimo iż „Sierotka” po śmierci Zygmunta II Augusta był zwolennikiem kandydata habsburskiego, przyjął z aprobatą wybór na władcę Rzeczypospolitej Henryka Walezego. W 1573 roku udał się do Francji, gdzie w ramach oficjalnej delegacji (ale także poza nią) rozmawiał z obranym królem. W 1574 roku towarzyszył mu w drodze do Polski, a następne w jego uroczystym wjeździe do Krakowa. Obecny był też na koronacji nowego króla Polski i sejmie koronacyjnym. W połowie roku brał również udział w pościgu za zbiegłym władcą, aż do Pszczyny. Następnie powrócił do Krakowa, a stamtąd na Litwę.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Kup książkę: „Polacy na krańcach świata: XIX wiek”

Polacy na krańcach świata: XIX wiek Autor: Mateusz Będkowski
Tytuł: „Polacy na krańcach świata: XIX wiek”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org] i Wydawnictwo CM

ISBN: 978-83-66022-39-3 Oprawa: miękka

Stron: 422 Wymiary: 145 × 210

39,90 zł

(papier)

Książka dostępna również jako e-book, w trzech częściach: Część 1 Część 2 Część 3

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Hubert Stojanowski |

Co ciekawe... obraz "Wyjazd Mikołaja Radzwiłła "Sierotki" z Nieświeża"... według mnie przedstawia raczej wyjazd Radziwiłła z klasztoru w Wigrach :) Zamek w Nieświeżu jednak inaczej wygląda :) Pozdrawiam z Suwalszczyzny.



Odpowiedz

Gość: Uważny |

@ Gość: Hubert Stojanowski Też zwróciłem na to uwagę i podążyłem tropem tekstu, aby rzecz sprostować. Na obrazie przedstawiony jest klasztor pokamedulski w Wigrach. Dla pewności sprawdziłem, jak wygląda klasztor w Nieświeżu. Wygląda inaczej.



Odpowiedz
Mateusz Będkowski

Absolwent Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się losami polskich podróżników i odkrywców z XIX wieku. W 2011 roku obronił pracę magisterską pt. „Wyprawa Stefana Szolc-Rogozińskiego do Kamerunu w latach 1882–1885”. Publikował w czasopismach „Mówią Wieki” i „African Review – Przegląd Afrykanistyczny”. Na co dzień współpracuje z Oficyną Wydawniczą Volumen i przygotowuje słownik poświęciony polskim podróżnikom i odkrywcom.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org